Gửi đến những người yêu Koi ở Việt Nam

Khí hậu ở Việt Nam và việc chăm sóc Koi

Bảng dưới đây chỉ ra nhiệt độ cao nhất, thấp nhất, lượng mưa và số ngày mưa từng tháng ở TPHCM. Các bạn sống ở đây có thể đã biết nhưng đối với người Nhật như tôi, đây một số liệu rất đáng quan tâm.

—

< Khí hậu ở TP. Hồ Chí Minh >

* Trong năm, nhiệt độ cao nhất vào khoảng 31-33°C.
* Nhiệt độ thấp nhất không quá 20°C.
* Chia rõ mùa khô và mùa mưa. Tháng 12 đến tháng 4 là mùa khô, tháng 5 đến tháng 11 là mùa mưa đặc biệt, từ tháng 6 đến tháng 10 số ngày mưa nhiều hơn 20 ngày. Nói cách khác đây là vùng khí hậu nóng ẩm. Từ tháng 1 đến tháng 3 hầu như không có mưa nên đây là mùa thích hợp cho việc du lịch. 

Chênh lệch nhiệt độ nước là nguyên nhân gây bệnh nhiều nhất

Nuôi Koi ở TPHCM nên chú ý từ tháng 5 đến tháng 10, đặc biệt là đối với nuôi tại ao ngoài trời. Chênh lệch nhiệt độ cao nhất và thấp nhất ở TPHCM vào thời gian này khoảng 7-8°C, chênh lệch nhiệt độ trước mưa và sau mưa có thể lớn hơn. Mùa mưa ở TPHCM không giống với ở Nhật tháng 6-7 mưa rơi trong thời gian dài mà kèm gió mạnh rơi 1-2 tiếng từ trưa đến tối (Mưa dầm). Đây là nguyên nhân làm chênh lệch nhiệt độ nước khiến cá bị bệnh nhiều nhất. 

Cá là động vật biến nhiệt nên không thể duy trì nhiệt độ cơ thể giống như con người. Nói tóm lại, nhiệt độ cơ thể cá gần như bằng nhiệt độ nước vì vậy khi nhiệt độ nước liên tục lên xuống thì nhiệt độ cơ thể cá cũng thay đổi và làm cá bị căng thẳng, nguyên nhân làm cá bệnh. Cá hấp thụ oxi trong nước bằng mang cá để sống nhưng khi mưa tạnh đi, trời nắng lên thì nhiệt độ trong nước tăng, lượng oxi giảm dẫn đến tình trạng thiếu khí gây nguy hiểm cho cá. Ở Nhật từ tháng 4-5 nhiệt độ cũng tăng đột ngột khiến cá chết ngạt do thiếu oxi.

Thêm một điều cần chú ý là mưa axit ở Việt Nam. Theo kết quả đo đạc của Viện Khoa học Khí tượng Thuỷ văn và Môi trường Việt Nam thì có 30-50% lượng mưa là mưa axit có độ pH dưới 5.6.  

Mưa axit thường rơi giữa mùa khô, đầu mùa mưa. Những địa phương có tỉ lệ mưa axit rơi khoảng một nửa là TP Việt Trì, TP Huế, TP Thái Nguyên. Ở Hà Nội và TPHCM thì khoảng 20-30% là mưa axit. Mưa axit là nguyên nhân làm giảm đột ngột độ pH ao ngoài trời và việc này làm cá bị căng thẳng, gây bệnh cho cá. Ở Nhật, mưa axit làm chết rêu xanh trong hồ (những sinh vật phù du) làm nồng độ oxi giảm nhanh gây chết cá. 

Tuy vậy không có nghĩa là mua thiết bị tốt thì bảo vệ được cá. Ví dụ như bể lọc ngoài trời có thể bị ảnh hưởng bởi gió mạnh và dù ao được trang bị hoàn hảo như gắn điều hòa loại bỏ độ ẩm thì cũng sẽ có sự chênh lệch lớn nhiệt độ nước giữa trưa và tối. 

Để quản lý việc chăm sóc Koi trong mùa mưa, tôi khuyến nghị nên đo lường nhiệt độ nước định kỳ.

Cá Koi yếu do căng thẳng

Dù nói rằng có một số loại bệnh chắc chắn gặp phải khi nuôi Koi nhưng vấn đề là lý do tại sao như vậy. Nguyên nhân chính mắc bệnh của Koi được cho là do cá bị căng thẳng. Tôi đã tổng hợp như sau: 

< Nguyên nhân chính gây ra căng thẳng >(Stresser):

* Ảnh hưởng từ thức ăn
* Chất lượng nước biến đổi xấu
  (pH/ nồng độ oxi hòa tan/ nồng độ axit nitric)
* Nhiệt độ nước thay đổi đột ngột
* Vết xước
* Cá mang sẵn mầm bệnh
* Cá bị đe dọa
* Cá nuôi đông đúc